تاریخ و سرگذشت کُرمانج های گیلان

کُردهای این منطقه هم تبار و هم ایل کُردهای خراسان؛ کُرمانج ها می باشند که آنها نیز در حوالی سالهای ۱۶۰۴ میلادی (۹۸۳ هجری شمسی) یعنی حدود ۴۰۰ سال قبل از مناطق کُردنشین شمالی (شرق و جنوب شرق کشور ترکیه ی امروزی) در یک فرآیند کوچ چند ساله به سوی خراسان حرکت نموده اند. بعد از ساکن شدن کُردها در خراسان در زمان حکومت صفویان – که البته پیش و بعد از تاریخ ۱۶۰۴ نیز گروه هایی از کُردها به خراسان کوچ نموده اند – و حدود ۱۳۰ سال بعد از تاریخ ورود آنها به خراسان در سال ۱۱۴۵ هجری قمری (۱۱۱۲ شمسی و ۱۷۳۳میلادی) گروهی از آنها که بیشتر از ایل آماران بودند، به سوی شمال ایران کوچ کردند. لازم به ذکر است که ایل آمارلو در آن زمان بیشتر در منطقه ی دشت ماروسک نیشابور – که آن زمان تحت فرمانروایی ایلخانی قوچان بودند – همچنین اطراف قوچان و بجنورد زندگی می کردند، برخی ساکن در روستاها و شهرها و برخی کوچرو. در اوایل زمامداری نادرشاه افشار که خود فرزندی از کُردهای خراسان بود گروهی از افراد ایل ئاماران (آمارلو، عمارلو، انبارلو) به فرماندهی چند تن از خوانین و بزرگان ایل به سمت گیلان کوچ نموده و در مناطق ییلاقی اطراف رودبار و منجیل ساکن شدند. از این خوانین و بزرگان که بعد در نواحی شمال ساکن شدند، میتوان: ولی خان آمارلویی و محمدخان درروستا جیرنده، روشن سلطان درروستا جلیسه ومحمد رضا کلانتر در روستا سرمل، رستم خان درروستا منجیل، شابنده در فاراب، ذوالفقار خان در دیلمان، حق وردی خان در رودبار، شاقلان خان در نورالعرش وپیرامون ؛محمد سلیم خان درپیر کوه، اسفندیار خان(بیگ)در لیاول علیا و خداوردی سلطان درحاجیده رحمت آبادو محمدعلی خان درجلالده،شعمی خان درپشتکلاه را نام برد . دلیل این کوچ را برخی منابع مستند و همچنین گفته های قدیمی ها و افراد آگاه لزوم ایستادگی آنها در برابر هجوم روسها از شمال ذکر کرده اند، لیکن ممکن است دلایل دیگری مثل اختلاف آنها با خوانین قوچان نیز در میان باشد؛ این یک گمان است. این گونه کوچ ها چه از سوی دولت مرکزی و چه ایلخانی های محلی صورت می گرفت و به عنوان مثال گاهی افراد یک ایل از مناطق بجنورد یا قوچان به اجبار به مناطق سرخس و کلات نادری کوچ داده می شدند. البته برخی از کُردهای شمال ایران ظاهرا در همان زمان توقف یکی دو ساله ی کُردها در مناطق اطراف تهران و ورامین و قبل از حرکت به سوی خراسان از جمع جدا شده و در شهرها و مناطق اطراف مثل قزوین، دماوند، شمیرانات و سایر مناطق ساکن می شوند. همانگونه که می دانیم ایل های همنام کُردهای خراسان مثل سیل سپورانلو، قراچورلو و غیره امروزه در قزوین و برخی مناطق اطراف تهران نیز زندگی می کنند.

 برای مشاهده متن کامل به ادامه مطلب مراجعه فرمایید